Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Zdjęcie ilustracyjne. Fot. CBA.

Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego zabezpieczyli dokumenty w Starostwie Powiatowym w Myszkowie. Czynności mają związek ze śledztwem dotyczącym możliwych nieprawidłowości przy przetargach oraz realizacji umów na dostawę autobusów elektrycznych dla samorządów. Jak informuje „Dziennik Zachodni”, w związku ze sprawą zatrzymano jedną osobę. Postępowanie prowadzone jest pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Poznaniu i obejmuje również inne osoby oraz jednostki samorządowe. Na obecnym etapie nie można przesądzać o odpowiedzialności zatrzymanych ani urzędników.

Przedstawienie zarzutów lub prowadzenie czynności przez służby nie oznacza jeszcze stwierdzenia winy, o której może zdecydować wyłącznie sąd.

Śledczy sprawdzają przetargi i odbiór pojazdów

Postępowanie dotyczące przetargów na zakup autobusów elektrycznych prowadzone jest pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Poznaniu. Źródło: gov.pl

Według informacji przekazanych przez prokuraturę śledztwo dotyczy podejrzenia wywierania bezprawnego wpływu na postępowania przetargowe związane z zakupem autobusów elektrycznych. Badane jest między innymi to, czy dokumentacja zamówień mogła być przygotowywana w sposób korzystny dla określonego dostawcy. W myszkowskim wątku analizowany ma być także odbiór zakupionych pojazdów. Śledczy sprawdzają, czy autobusy odpowiadały warunkom zapisanym w umowie, deklarowanej jakości wykonania oraz wymaganiom technicznym. To istotny element każdego zamówienia publicznego.

Odpowiedzialność urzędu nie kończy się bowiem na wyborze wykonawcy i podpisaniu umowy. Samorząd powinien również sprawdzić, czy dostarczony sprzęt rzeczywiście spełnia wszystkie wymagania, za które zapłacono ze środków publicznych. Powiat Myszkowski kupił trzy autobusy elektryczne. Wartość wybranej oferty wynosiła blisko 7,5 mln zł brutto. Konkurencyjna propozycja była droższa o około 258 tys. zł.

Przy tego rodzaju inwestycjach znaczenie ma jednak nie tylko cena zakupu. Ważne są również jakość wykonania, niezawodność pojazdów, koszty serwisowania oraz możliwość zapewnienia sprawnej obsługi technicznej przez kolejne lata. Jeżeli autobus nie spełnia oczekiwanych parametrów lub często ulega awariom, początkowa oszczędność może szybko zostać pochłonięta przez koszty napraw, przestojów i konieczność organizowania pojazdów zastępczych.

Publiczny zakup, publiczne ryzyko

Zakup taboru przez samorząd różni się od inwestycji prywatnego przewoźnika. Przedsiębiorca kupuje pojazd za własne środki, kredyt lub leasing. Jeżeli wybierze niewłaściwy model, błędnie oszacuje koszty albo otrzyma pojazd niskiej jakości, konsekwencje ponosi jego firma. W przypadku inwestycji samorządowej wydawane są pieniądze publiczne. Nawet jeżeli część kosztów pokrywa rządowe lub unijne dofinansowanie, nadal są to środki pochodzące od podatników. Z lokalnych budżetów finansowane są również późniejsze naprawy, ubezpieczenia, przeglądy i utrzymanie pojazdów.

Dlatego przy takich zakupach szczególnego znaczenia nabiera kontrola dokumentacji, warunków przetargu i jakości dostarczonego sprzętu. Urząd nie ryzykuje własnym kapitałem, lecz zarządza pieniędzmi mieszkańców. Procedury zamówień publicznych mają ograniczać ryzyko niegospodarności i zapewniać przejrzystość. Sama liczba dokumentów, komisji oraz podpisów nie daje jednak gwarancji, że zakup będzie korzystny. Najważniejsze pozostaje to, czy pojazdy rzeczywiście spełniają warunki umowy i mogą niezawodnie wykonywać przewozy. Jeżeli potwierdziłoby się, że autobusy zostały odebrane mimo występowania istotnych nieprawidłowości, sprawa dotyczyłaby nie tylko jakości pojazdów, ale również skuteczności kontroli sprawowanej przez urząd.

Rzeczywisty koszt pojawia się po zakupie

Nowe autobusy są widoczną inwestycją, którą łatwo zaprezentować podczas oficjalnych uroczystości. Mniej widoczne pozostają późniejsze koszty: serwisowanie, części zamienne, reklamacje, przestoje i ewentualne problemy z dostępnością pojazdów. W transporcie publicznym ma to szczególne znaczenie. Autobus, który z powodu awarii nie może wyjechać na trasę, nie realizuje celu inwestycji, niezależnie od wysokości pozyskanego dofinansowania.

Elektryczny autobus Pilea podczas wykonywania przewozów na terenie powiatu myszkowskiego. Fot. Powiat Myszkowski.

Sprawa w Myszkowie pokazuje również, że publiczny zakup nie może być oceniany jedynie na podstawie ceny przedstawionej w przetargu. Równie ważne są późniejsza eksploatacja, jakość wykonania oraz sposób przeprowadzenia odbioru technicznego. Postępowanie nadal trwa, dlatego nie wiadomo jeszcze, jakie będą jego końcowe ustalenia. Zabezpieczenie dokumentów oraz zatrzymanie jednej osoby oznaczają jednak, że służby dostrzegły podstawy do szczegółowego zbadania procesu zakupu autobusów.

W przypadku inwestycji prywatnej skutki błędnej decyzji ponosi właściciel przedsiębiorstwa. W przypadku zamówienia samorządowego rachunek obciąża mieszkańców. Z tego względu wszystkie wątpliwości dotyczące zakupu pojazdów za blisko 7,5 mln zł powinny zostać dokładnie wyjaśnione, a odpowiedzialność za podjęte decyzje jasno określona.

JDK